Wat zei de Britse rechter over sekse en gender?

Op 16 april 2025 deed het Britse Hooggerechtshof uitspraak in de zaak For Women Scotland tegen de Schotse regering. De kern: in de Britse gelijkheidswet betekenen man, vrouw en sekse biologische sekse. Daarmee geeft de rechter een antwoord op een juridische vraag, en niet op de vraag wat gender is.

Waar de zaak over ging

De Schotse regering had in een richtsnoer opgenomen dat iemand met een Gender Recognition Certificate, een document waarmee iemand juridisch van gender kan veranderen, als vrouw telt voor een wet over het aandeel vrouwen in overheidsbesturen. De organisatie For Women Scotland vond dat "vrouw" in de Equality Act 2010 biologische sekse betekent. De regering vond dat het om "certificated sex" ging: de sekse op het certificaat (bron).

Wat het Hof besliste

Het Hof schrijft in zijn samenvatting: "The Supreme Court unanimously allows the appeal. It holds that the terms 'man', 'woman' and 'sex' in the EA 2010 refer to biological sex." Vertaald: het Hof wijst het beroep unaniem toe en oordeelt dat deze woorden in de wet biologische sekse betekenen. De reden: elke andere uitleg zou de wet volgens het Hof onsamenhangend en onwerkbaar maken. Iemand met een certificaat in het vrouwelijke gender valt daarom niet onder de definitie van "vrouw" in deze wet (bron).

Wat het Hof niet besliste

De rechters zijn daar duidelijk over: "It is not the role of the court to adjudicate on the arguments in the public domain on the meaning of gender or sex, nor is it to define the meaning of the word 'woman' other than when it is used in the provisions of the EA 2010." Vertaald: het is niet de taak van het Hof om te oordelen over de publieke argumenten over de betekenis van gender of sekse, of de betekenis van het woord vrouw vast te stellen buiten deze wet (bron). Wie de uitspraak aanhaalt als bewijs dat de rechter het debat heeft beslecht, gaat dus te ver.

Blijven transgender personen beschermd?

Ja, volgens het Hof. "This interpretation of the EA 2010 does not remove protection from trans people, with or without a GRC." Transgender personen zijn beschermd tegen discriminatie op grond van gender reassignment en kunnen zich beroepen op bepalingen over directe discriminatie, intimidatie en indirecte discriminatie op grond van sekse (bron). Wat dit in de praktijk betekent voor bijvoorbeeld voorzieningen voor vrouwen, is een verdere discussie die wij hier niet hebben uitgezocht.

Wat dit betekent voor Nederland

Juridisch niets: de uitspraak gaat over een Britse wet. In Nederland regelt het Burgerlijk Wetboek de geslachtsvermelding, en die kan veranderen op grond van een overtuiging (bron). Zie Hoe wijzig je je geslacht in je paspoort? Dit is onze beoordeling: de uitspraak is vooral interessant omdat ze laat zien wat er gebeurt als een wet de woorden sekse en gender niet uit elkaar houdt. Dan moet een rechter het alsnog doen. Dat is een reden om het verschil tussen gender en geslacht ook in Nederland helder te houden.

Het sterkste argument van de andere kant

Ook het Hof zelf noemt de transgemeenschap een historisch en nog steeds kwetsbare groep, die het parlement recentelijk wilde beschermen (bron). Voor wie het hele leven heeft aangepast en een certificaat heeft, voelt het hard dat dit papier voor deze wet niet telt. Daarom noemen wij het een juridische uitspraak en geen overwinning: de rechters wezen niet één kant aan als gelijk in het debat.

Bronnen

• UK Supreme Court (2025). For Women Scotland v The Scottish Ministers, press summary
• UK Supreme Court (2025). For Women Scotland v The Scottish Ministers [2025] UKSC 16, uitspraak
• Burgerlijk Wetboek Boek 1, artikelen 28 en 28a