Hoeveel geslachten zijn er?

Biologisch gezien twee. Dat is de stelling van veel evolutiebiologen, omdat er twee soorten voortplantingscellen zijn. Maar het hangt ervan af wat je telt: lichaamskenmerken variëren meer dan die ene indeling, en "gender" is weer iets anders.

Twee soorten voortplantingscellen

Janicke en twaalf collega's schreven in 2026 in Ecology Letters dat biologisch geslacht het best gedefinieerd is als een binaire indeling, gekenmerkt door "two discrete gamete types of different sizes": twee afzonderlijke soorten voortplantingscellen van verschillende grootte. Dat geldt volgens hen ongeacht chromosomen, hormonen, lichaamsbouw of gedrag. Ze benadrukken dat dit iets anders is dan het begrip menselijk gender (bron, alleen de samenvatting gelezen). Goymann, Brumm en Kappeler betoogden in 2023 hetzelfde (bron, alleen de samenvatting gelezen).

En intersekse?

Sommige mensen worden geboren met lichamelijke geslachtskenmerken die niet volledig binnen de gebruikelijke indeling passen (bron). Hoe vaak dat voorkomt, is fel omstreden:

• Blackless, Fausto-Sterling en collega's concludeerden in 2000 dat de frequentie van afwijkingen van het ideaal van man of vrouw "may be as high as 2%" van de levendgeborenen. Het aantal kinderen dat een "corrigerende" operatie kreeg, schatten ze op 0,1 tot 0,2 procent (bron, alleen de samenvatting gelezen).
• Leonard Sax reageerde in 2002 op de schatting van 1,7 procent van Fausto-Sterling: volgens hem telt die aandoeningen mee die de meeste artsen niet als intersekse zien, zoals het syndroom van Klinefelter, het syndroom van Turner en laat optredende bijnierhyperplasie. Met een strengere definitie komt hij op ongeveer 0,018 procent (bron, alleen de samenvatting gelezen).
• Het CBS meldt dat ongeveer 45 duizend mensen in Nederland, 0,3 procent van de mensen van 15 jaar en ouder, aangeven intersekse te zijn. Dat is zelfrapportage en geen medische telling (bron).

Het verschil zit dus vooral in de definitie, niet in de metingen. Ook de definitie van Sax is een keuze, al sluit die volgens hem beter aan bij wat artsen gebruiken.

Wat de intersekse-cijfers niet zeggen

In het debat worden deze cijfers soms gebruikt om te betogen dat er geen twee geslachten zijn. Dit is onze beoordeling: dat volgt er niet uit. Dat een indeling uitzonderingen en randgevallen kent, maakt haar nog niet onbruikbaar. Een mens met een intersekse aandoening heeft geen derde soort voortplantingscel. Andersom zegt de binaire indeling niets over hoe je mensen met zo'n aandoening moet behandelen; die verdienen zorgvuldige zorg en respect. Bovendien gaat intersekse over het lichaam en genderidentiteit over beleving.

Het sterkste argument van de andere kant

De WHO spreekt over "females, males and intersex persons" (bron) en de Vlaamse overheid plaatst intersekse variaties op "een spectrum" (bron). Daar zit iets in: voor een arts of voor de persoon zelf zegt de grootte van voortplantingscellen niet alles over hoe een lichaam werkt. Een definitie die voor de evolutiebiologie goed werkt, beantwoordt niet elke medische of sociale vraag. Biologen als Janicke zeggen dat ook niet; zij stellen alleen dat geslacht en gender gescheiden moeten blijven. Over dat onderscheid gaat het verschil tussen gender en geslacht.

Bronnen

• Janicke e.a. (2026). Biological Sex Is Binary and Rooted in Anisogamy, Ecology Letters (samenvatting)
• Goymann, Brumm en Kappeler (2023). Biological sex is binary, even though there is a rainbow of sex roles, BioEssays (samenvatting)
• Vlaamse overheid. Begrippen rond gender- en seksuele diversiteit
• Blackless e.a. (2000). How sexually dimorphic are we? American Journal of Human Biology (samenvatting)
• Sax (2002). How common is intersex? Journal of Sex Research (samenvatting)
• CBS (2024). Hoeveel LHBTQIA personen telt Nederland? Resultaten
• Wereldgezondheidsorganisatie. Gender and health