Is genderidentiteit aangeboren?

Het korte antwoord: dat is niet aangetoond. In sommige definities staat het er wel zo. De American Psychological Association noemt genderidentiteit "a person's deeply felt, inherent sense" (bron). Maar uit het onderzoek volgt tot nu toe geen vaststaand antwoord.

Wat tweelingonderzoek laat zien

Tweelingonderzoek is de belangrijkste aanwijzing voor een erfelijke rol.

• Coolidge en collega's lieten ouders van 314 tweelingen tussen 4 en 17 jaar een vragenlijst met zes vragen invullen. Hun model schreef 62 procent van de variatie toe aan genetische invloed en 38 procent aan niet-gedeelde omgeving. Dit gaat over gerapporteerde symptomen door ouders, niet over een klinische diagnose (bron, alleen de samenvatting gelezen).
• Heylens en collega's zochten in 2012 beschrijvingen van losse tweelingen op. Van de 23 eeneiige tweelingparen waren 9 paren (39,1 procent) gelijk in de diagnose; van de 21 twee-eiige paren van hetzelfde geslacht geen enkel. Ze schrijven dat de oorzaak "remains largely unknown" en dat de bevindingen wijzen op een rol voor genetische factoren (bron, alleen de samenvatting gelezen).

Twee kanttekeningen. In de studie van Heylens gaat het om gepubliceerde gevallen, en dat kan een vertekend beeld geven. En in dezelfde studie hadden de meeste eeneiige tweelingen niet allebei dezelfde uitkomst, terwijl ze hetzelfde DNA hebben: erfelijkheid kan dus niet het hele verhaal zijn.

Wat wetenschappers zelf concluderen

Polderman en een internationale groep onderzoekers bespraken het bewijs in 2018. Zij schrijven: "we hypothesize that gender identity is a multifactorial complex trait with a heritable polygenic component". Het is dus een hypothese over een trek met veel oorzaken (bron, alleen de samenvatting gelezen). De auteurs koppelen daar ook een pleidooi voor rechten aan; dat is hun standpunt, en geen meting.

En de hersenen?

Joel en collega's bekeken MRI-scans van meer dan 1400 mensen. Ze vonden veel overlap tussen vrouwen en mannen, en concludeerden dat hersenen niet tot een van twee duidelijke categorieën horen, maar een mozaïek zijn (bron, alleen de samenvatting gelezen). Als dat klopt, wordt het idee van een "vrouwelijk brein in een mannelijk lichaam" moeilijker houdbaar. Andersom sluit het biologische invloed niet uit.

De opvoeding en de omgeving

De Cass Review schrijft dat bij kinderen met een afwijkende geslachtsontwikkeling "a complex interplay between prenatal androgen levels, external genitalia, sex of rearing and socio-cultural environment all play a part in eventual gender identity" (bron). Dat is geen bewijs voor de hele groep, maar wel een reden om niet één oorzaak te noemen. De zaak van David Reimer laat zien dat opvoeding ook niet alles bepaalt.

Waarom de vraag ertoe doet

Dit is onze beoordeling. Als genderidentiteit vaststaat vanaf de geboorte, dan ligt het voor de hand om jongeren vroeg te volgen in wat ze zeggen. Als ze zich mede ontwikkelt in een omgeving, dan is meer voorzichtigheid logisch. Daarom maakt het veel uit dat "inherent" in een definitie staat, terwijl het bewijs daarvoor niet is geleverd. Meer over verwijzing en zorg staat op Wat is genderdysforie?

Het sterkste argument van de andere kant

Coolidge en collega's concluderen dat hun bevindingen suggereren dat genderidentiteit veel minder een kwestie van keuze is en veel meer van biologie (bron, alleen de samenvatting gelezen). Transgender Netwerk geeft als voorbeeld iemand die haar hele leven al voelde dat haar genderidentiteit vrouw is (bron). Dat argument moet je serieus nemen: niemand kiest zomaar voor een leven waarin je voortdurend moet uitleggen wie je bent. Maar "geen keuze" en "aangeboren" zijn niet hetzelfde. Iets kan ontstaan zonder dat je het kiest, en toch niet bij de geboorte vastliggen.

Bronnen

• American Psychological Association (2015). Guidelines for Psychological Practice With Transgender and Gender Nonconforming People
• Coolidge, Thede en Young (2002). The heritability of gender identity disorder, Behavior Genetics (samenvatting)
• Heylens e.a. (2012). Gender identity disorder in twins, Journal of Sexual Medicine (samenvatting)
• Polderman e.a. (2018). The Biological Contributions to Gender Identity and Gender Diversity, Behavior Genetics (samenvatting)
• Joel e.a. (2015). Sex beyond the genitalia: The human brain mosaic, PNAS (samenvatting)
• Cass, H. (2024). Independent review of gender identity services for children and young people: Final report
• Transgender Netwerk. Begrippenlijst