Wie was David Reimer? De John/Joan-zaak uitgelegd

David Reimer is de bekendste casus uit de geschiedenis van het begrip gender. Hij werd als jongen geboren, op medisch advies als meisje opgevoed en koos later weer voor een leven als man. Zijn verhaal wordt door alle kanten aangehaald, en daarom is het goed om precies te zijn over wat het wel en niet laat zien.

Wat er gebeurde

De Embryo Project Encyclopedia van Arizona State University beschrijft de zaak zo. Reimer en zijn eeneiige tweelingbroer hadden als baby phimosis. Op 27 april 1966 onderging Reimer een besnijdenis waarbij de arts cauterisatie gebruikte, en die mislukte. In 1967 zochten de ouders hulp bij John Money van het Johns Hopkins-ziekenhuis. Money vond dat het in Reimers belang was als meisje op te groeien en adviseerde een operatie. De ouders volgden dat advies, en Reimer kreeg de naam Brenda (bron).

Wat Money erover schreef

Money beschreef de overgang als geslaagd en publiceerde erover onder de naam John/Joan. Voor Money was dit een ideale casus, omdat Reimers eeneiige broer als controle diende. Volgens de encyclopedie werden Moneys theorieën mede daardoor gebruikt als rechtvaardiging voor operaties bij kinderen met afwijkende geslachtsdelen (bron).

Wat er echt gebeurde

Reimer vertelde later dat hij zich niet als meisje voelde en een hekel had aan de bezoeken aan Money. Op zijn vijftiende, in 1980, vertelde zijn vader hem de waarheid, waarna hij als man verder leefde onder de naam David (bron). Milton Diamond en H.K. Sigmundson publiceerden in 1997 een vervolgonderzoek. Daarin schrijven ze dat de persoon eerst werd beschreven als een normaal functionerend meisje, maar deze opvoeding later afwees, in de puberteit overstapte op een leven als man en dat sindsdien met succes deed. Zij concludeerden dat vergelijkbare gevallen in het licht van dit bewijs moesten worden behandeld (bron, alleen de samenvatting gelezen).

Hoe het afliep

Reimer overleed in 2004 op 38-jarige leeftijd door zelfdoding. De encyclopedie noemt rond die tijd ook huwelijksproblemen, moeite met werk en het overlijden van zijn broer in 2002, en Reimer meldde zelf psychologisch trauma door de behandeling (bron). Eén oorzaak aanwijzen kan dus niet. Denk je zelf aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Bel gratis 113 Zelfmoordpreventie via 0800-0113 of ga naar 113.nl.

Wat de zaak wel en niet laat zien

De zaak laat zien dat in dit geval opvoeding, operatie en hormonen niet maakten dat iemand zich een meisje voelde. Daarmee werd de stelling ondergraven dat kinderen op jonge leeftijd zonder meer in een gender te vormen zijn. Maar het is één geval, dat bovendien begon met een zwaar medisch trauma. De Cass Review schrijft op basis van studies bij kinderen met een afwijkende geslachtsontwikkeling juist dat de opvoeding "some influence" lijkt te hebben op de uiteindelijke uitkomst, naast andere factoren (bron). De vraag staat op Is genderidentiteit aangeboren?

Het sterkste argument van de andere kant

Wie gelooft in een aangeboren genderidentiteit, ziet in deze zaak het bewijs daarvoor. Reimer zei zelf dat hij altijd had gevoeld dat hij een jongen was. Dat argument is begrijpelijk, en de zaak past er goed bij. Toch blijft het één levensverhaal, met een terugblik van de persoon zelf en met omstandigheden die niet te herhalen zijn. Genderkritische auteurs mogen de zaak tegen Money aanhalen, maar kunnen er evenmin een algemene wet uit afleiden.

Bronnen

• Embryo Project Encyclopedia, Arizona State University. David Reimer and John Money Gender Reassignment Controversy
• Diamond en Sigmundson (1997). Sex reassignment at birth, Archives of Pediatrics and Adolescent Medicine (samenvatting)
• Cass, H. (2024). Independent review of gender identity services for children and young people: Final report